Dit was 'n bedrywige, maar opwindende begin vir 2007 ~ 'n reis na Marokko, 'n besoek van CNN, vergaderings met baie interessante en geïnteresseerde mense ~ hierdie jaar het met 'n groot slag begin! Dit was wonderlik om aan die begin van die jaar tyd saam met sommige van die Wordforge-span van Kambodja deur te bring. Ek is veral in my noppies dat programmeerders van ontwikkelende lande in Asië en Afrika instrumente ontwikkel wat die res van die wêreld gebruik. Dis wonderlik dat óns die pas en agenda bepaal, in vennootskap met Kambodja. Dankie vir jou volgehoue belangstelling en ondersteuning ~ ons sal jou op hoogte hou van al hierdie interessante ontwikkelings.

“Ons weet dit is moontlik om hierdie tipe werk te doen sonder om te ontmoet ~ ons het dit tot nou toe gedoen, maar dit was wonderlik om gesigte by name te kon sit ~ en ook te hoor hoe dit rêrig uitgespreek moet word,” sê Friedel Wolff, Translate.org.za se Wordforge-programmeerder, nadat twee jong Kambodjane Suid-Afrika in Februarie besoek het. Hok Kakada en San Titvirak, albei Kambodjane in hulle vroeë twintigs, het 'n week in Witrivier, Mpumalanga deurgebring. Hulle het kamp opgeslaan by die ACTS MIV/Vigs-kliniek en 'n smakie van Suid-Afrika gekry, insluitend 'n bona fide Suid-Afrikaanse braai. Translate.org.za en KhmerOS implementeer die Wordforge-projek wat Oopbron-instrumente vir lokalisering skep wat gekoppelde en ongekoppelde vertaling moontlik maak. Tot nou toe was dit 'n virtuele vennootskap, maar hierdie was 'n goeie geleentheid vir die spanne van Kambodja en Suid-Afrika om te ontmoet, mekaar te leer ken, opleiding oor vertaalprojekte van Dwayne te kry, gesamentlike projekte te kodeer en gemeenskaplike areas van programmering te deel. Uitspan naby die beroemde Kruger Nasionale Park het na ’n goeie idee geklink en die span is daarheen met die hoop om die Groot Vyf te sien, maar ook om die geselskap te geniet, weg van die stad. “Alhoewel ons nie al Vyf gesien het nie, was die sosiale uitruiling baie aangenaam,” sê Friedel, “asook om meer te leer van die Kambodjaanse kultuur. Hulle het ons (redelik onsuksesvol) gewys hoe om die Khmer-skrif te lees, wat glad nie te eenvoudig is nie.”

Femi Oke, vervaardiger en aanbieder van CNN se Inside Africa, het by ons skakelbeampte, Janet Sebastian, aangesluit vir 'n dag in Pretoria op besoek aan vertalers, eindgebruikers en die Translate.org.za-span. Janet en Femi het eerste by die UNISA-kantore langs gegaan waar Kholisa Phodile, een van Translate.org.za se vertalers en 'n dosent aan die universiteit, haar passie vir moedertaalaktivisme gedeel het en gesels het oor die rede waarom sy so verbind is tot vertaalprojekte en oor die belangrikheid daarvan dat mense hulle eerste taal leer. Femi kon sien hoe Kholisa se werkskerm lyk en het 'n kamera-onderhoud met haar gevoer. Daarna was hulle by Hettie Dreyer, 'n Afrikaanse eindgebruiker wat Translate.org.za se lof besing en baie beïndruk is dat sy boekhou in haar huistaal kan doen. Femi het by die kantoor onderhoude gevoer met die Translate.org.za-span en die dag is afgesluit met 'n aand vol gelag en pizza eet saam met vertalers, gebruikers en werknemers. “Om al hierdie mense om die tafel te sien – alle kleure, verskillende kulture, verskillende tale was vir my die hoogtepunt van die hele dag,” sê Janet. Ons weet nie wanneer die CNN-uitsending is nie, maar sal mense in kennis stel sodra ons weet.

Mandy Njobe is 'n pionier in haar eie gebied. “Ek was die eerste swart werknemer by die IT-departement van Technikon Natal,” sê Mandy, “Ek het hard gewerk om my mikpunt te bereik.” Vandag is sy 'n voltydse dosent by die IT-departement van die Durbanse Universiteit vir Tegnologie en een van Translate.org.za se lewendigste vennote. Sy het translate@thons by die universiteit georganiseer waar jong mense van alle tale betrek word om onder andere sagteware te vertaal. Ons het haar 'n paar vrae gevra.

Vertel ons bietjie van jouself

Ek is in ‘n klein plattelandse plaasgebied van Umzimkuku in Transkei gebore. Ons het heelwat rondgetrek ~ van Kroemhook tot Rietvlei, waar ek meeste van my studiejare deurgebring het. Ek het later na Mount Free getrek waar ek gematrikuleer het, en het uiteindelik via Pietermaritzburg in Durban geëindig, waar ek tans woon. Ek het uitstekende geleenthede gehad om by die Technikon Natal te studeer en is ook 'n beurs aangebied deur die Universiteit van Westminster in Londen. Ek het dit van die hand gewys aangesien ek toe pas aanvaar is vir 'n voltydse doseerpos by die destydse Durbanse Instituut vir Tegnologie. My kinderdae was maar wisselvallig met my ouers se egskeiding toe ek nog jonk was. Ons het baie arm groot geword, ons het almal in 'n eenkamerpondokkie gewoon. Ons moes almal baie hard werk om studiebeurse te kry en my ma het terselfdertyd onderwys studeer. Dit was nie 'n maklike tyd nie, maar vandag het ons almal lewendige loopbane. Ek het een pragtige dogter van my oorlede man, Gazu.

Wat is jou stokperdjies?

Ek luister graag na verskeie tipes musiek, maar geniet geestelike liedjies die meeste. Ek is 'n baie nuuskierige persoon en bring baie tyd deur op die internet op soek na die nuutste tegnologie en navorsing. Dit het vir my soos 'n stokperdjie geword.

Hoe het jy betrokke geraak by Translate.org.za?

Aanvanklik was ek bekommerd oor hoe voorheen benadeelde studente vaar in 'n rekenaargeletterheidsklas, wat my herinner het aan my eie stryd deur my IT-diploma. Meeste van hierdie studente het nie rekenaars by die huis nie en ek het hard gaan dink oor hoe ek hierdie studente met hulle leerwerk kan help. Een ding wat duidelik na vore gekom het was dat Engels 'n struikelblok was met die bemeestering van rekenaars. Baie studies het bewys dat studente met Engels as tweede taal dit moeilik vind om in hulle tweede taal te leer. Ek het die web deursoek en raai wat vind ek toe ... TRANSLATE.ORG.ZA!

Wat het jou opgewonde gemaak?

Ek is diep geroer deur die feit dat mede Suid-Afrikaners iets dóén aan die probleem. Ek het vir myself gesê ek moet met hierdie organisasie in verbinding tree en kyk of ons saam iets kan doen om hierdie studente te help. Dwayne was wonderlik ~ hy het met oorgawe alles gegee wat ek nodig gehad het om my studente te help. Hy het met die idee te voorskyn gekom van translate@thons by die instelling, wat nogal 'n ondervinding vir ons almal was. Selfs vandag nog deel ek hierdie sagteware uit sonder ophou, omdat ek glo ek moet so veel studente as moontlik bereik.

Hoekom het jy betrokke geraak?

Ek glo elke persoon verdien 'n regverdige kans in onderwys. Mense moenie ontmoedig word om tegnologie te ontdek net omdat daar geen manier is om daarby uit te kom nie. Hulle moet ook nie geforseer word om iets te gebruik waarmee hulle nie gemaklik voel nie, net omdat hulle geen keuse het nie. Mense soos ek het reeds 'n paar tree vorentoe gegee ... nou moet ons terugkyk om te sien hoe ons dié agter ons kan help. Sover dit taal aangaan, sal ek enigiets doen om inheemse tale te beskerm en die gebruik daarvan te bevorder.

Hoekom soveel energie aan vertalings wy?

Ek doen dit vir myself, vir my gemeenskap en bowenal, sodat die regering die potensiaal in ons kan sien; dat alhoewel die tegnologie nie deur ons ontwikkel is nie, kan ons dit aanpas en beter maak vir die mense van hierdie land. Tegnologie is almal oor die wêreld se brood en in 'n ware Suid-Afrika geld dit ook vir voorheen benadeeldes.

 
PADKOS ~ Aanhaling van die maand

“Jare se navorsing het getoon dat kinders wat hulle opleiding in hulle moedertaal begin, met 'n voorsprong begin en volhou om beter te presteer as diegene vir wie skool met 'n nuwe taal begin. Dieselfde geld vir volwassenes wat geletterdheid probeer verwerf. Hierdie gevolgtrekking word nou algemeen geïmplementeer.” John Daniels, Assistent-direkteur-generaal vir Onderwys, UNESCO.